E-MAIL LİSTEMİZE ABONE OLUN
Kampanya ve indirimlerden önce siz haberdar olun
E-Mail Adresiniz
ANTİK DÜNYADAN GÜNÜMÜZE KİTAP CİLTLEMENİN TARİHİ

Antik medeniyetlerden günümüze ciltçiliğin tarihi nasıl gelişti diye merak ederseniz, Gerekli-Gereksiz Bilgiler köşemize hoş geldiniz.

Kitap ciltlemenin tarihi, kâğıdın icadından önceye kadar gider. Antik dünya medeniyetleri, üzerine yazı yazılmış papirüs parçalarını korumak ve dayanıklılığını arttırarak geleceğe ulaştırabilmek için ilkel tahta ciltler kullanmıştır.

Üzerine yazı yazılmak üzere özel olarak üretilmiş hayvan derisinden yapılan parşömen kâğıdının yaygınlaşmasıyla beraber kitap ciltleri de bugün bildiğimiz şekline bürünmeye başlamıştır. En çok deriden üretilen kitap ciltleri, sırf bu iş için yetiştirilmiş cilt ustalarının eline teslim edilmiştir. Matbaanın keşfi ve kitap üretiminin ucuzlamasından önce kitapların çok pahalı olduğu ve güç göstergesi sayıldığı hatırlanırsa, kaliteli ve sanatsal işlemelerle bezeli ciltlerin o zamanlar için ne ifade ettiği daha iyi anlaşılabilir.

Türk kültüründe de ciltçiliğin özel bir yeri vardır. Yerleşik hayata ve yazı kullanımına ilk geçen Türk kavmi olan Uygurlarla başlayan ciltçilik geleneği, Selçuklular ile devam etmiş ve Osmanlı Devleti döneminde zirvesine ulaşmıştır.


ciltçilik fransa kitap nasıl ciltlenir
Cilt atöylesi, Fransa, 1761 (http://bonefolderextras.blogspot.com.tr)


Geleneksel Kitap Ciltleri

Geleneksel ciltçilikte kitap ciltleme, tahmin edilebileceği gibi tamamen elle icra edilen, büyük deneyim ve özen isteyen bir süreçtir. Pek çok işlemden geçip ciltlenmeye hazır hale gelmiş kitap deri, mukavva, tutkal ve süslemeler için kullanılan altın gibi materyallerle ciltlenme işlemine girer.

Istampadan makasa, gerçek hayvan tüylü fırçalardan mengene ve cendereye tamamen geleneksel araçlarla yapılan geleneksel kitap ciltlerinin şemse, zerbahar, murassa gibi farklı türleri de vardır.

Günümüzde de halen hobi ya da sanat amaçlı geleneksel cilt üretilmektedir. Mücellit de denilen bir cilt sanatçısıyla iletişime geçmek ve herhangi bir kitabı ciltletmek mümkündür. Ciltçilik Türkiye'de yok olan meslekler arasındadır.


kitap ciltleme nasıl ciltlenir
Cilt atölyesi, Berlin, Winckelmann + Söhne,1880 (http://bonefolderextras.blogspot.com.tr)

 

Günümüzde Kitap Ciltleme

Günümüzde kitaplar matbaada üretilmektedir. Dolayısıyla matbaada üretilen kitapların ciltleri de tamamen endüstriyel bir ortamda hazırlanıp kitaplarla birleştirilmektedir. Öte yandan matbaalar, seri üretilen kitaplar için yayınevleriyle çalışırlar. Yayınevleri ise maliyeti arttırdığı için genelde ciltletmeye yönelmezler. Daha ziyade sağlam, dikkat çekici ve hoş kapaklara eğilim gösterirler. Ancak sevilen ve popüler eserlerin ya da başvuru kitaplarının piyasaya ciltlenip sürüldüğü de sıkça karşılaşılan bir olgudur.

Ayrıca endüstriyel kitap ciltlemede, maliyeti çok yüksek olduğu için, çoğunlukla deri ciltlere başvurulmaz. Hem kullanışlı, hem de ucuz bez, karton, mukavva ve pantozot da denilen deri taklidi ciltler kitap cildi endüstrisinde daha popülerdir.

 

Kitaplar Matbaada Nasıl Ciltlenir?

Tahmin edilebileceği gibi bir iş ortamında, tamamen makineler ve operatörleri tarafından icra edilen endüstriyel ciltlemede sıklıkla kullanılan beş farklı ciltleme yöntemi vardır.

I. Tutkallama Yöntemi:

Amerikan cilt olarak da adlandırılan tutkallama yöntemi, en hızlı üretimi sağlayan yöntemdir. Yayınlanacak kitabın içeriği basılmış, forma halindeki kâğıtların formaları dört kenarından kesilir ve tutkallanarak birbirine yapıştırılır. Sayfaların iç yüzeyine sızıp kopma olasılığını düşüren tutkal, makineler tarafından ilk ve son sayfalara da ulaştırılır. Ardından kitabın kapağı ya da tercih edilen cilt yapıştırılır. Tutkallama yöntemi hem en ucuz, hem de en hızlı üretimi sağladığı için en çok tercih edilen ciltleme yöntemidir.


kitap ciltleme çiltçilik nasıl ciltlenir

II. İplikle Dikiş Yöntemi:

Bu yöntemde kitap içeriği basılmış kâğıt formaları, makineler tarafından ipek, pamuk veya naylon ipliklerle bildik kitap formatında dikilir. İlk aşamada bir iğne kağıt formasını sırtından deler ve ipliği içeri sokar. İçeri giren iğne, ipliği ucu kanca şeklinde bir başka iğneye aktarır. Bu iğne ise gerekli hamlelerle ipliği doğru noktalardan geçirerek formanın öbür ucuna ulaşır ve dikiş işlemini tamamlar. Dikiş işlemi tamamlanan formaların üzerine sıcak presle yahut tutkal aracılığıyla kapak takılır.

III. Tel Dikiş Yöntemi:

Telle dikiş yönteminin, kullanılan kâğıda ve basılacak kitabın sayfa sayısına göre değişen üç farklı alt metodu bulunmaktadır:

a) Sırttan Tel Dikiş: Kitaplardan çok dergi ve broşür gibi yayınlara uygun olan bu yöntemde formalar ortalarından telle zımbalanır.

b) Üstten Tel Dikiş: Dergilere göre çok daha kalın ve hacimli olan kitaplar için kullanılan bu yöntemde kağıt destesi, tel ile delinerek birbirlerine bağlanır. İç sayfalara nazaran daha kalın seçilen karton bir kapak ya da önceden hazırlanmış uygun bir cilt, genellikle tutkalla yapıştırılarak kâğıt tabakasına eklenir.

c) Omega Tel Dikiş: Üstten tel dikişten farkı, ciltleme işlemi bittiğinde kitabın sırtının kambur gözükmesidir. Sırtı eğimli ve bazen parmak girecek kadar delik omega tel dikişli kitaplar; bazen klasöre takılmak gibi farklı amaçlara uygun olması için, bazen ise estetik kaygılarla tercih edilir.


kitap nasıl ciltlenir ciltleme

Yapımında kullanılan malzemeler ne kadar kaliteli olursa olsun, kitaplar da her şey gibi zamanla yaşlanır ve fiziksel özellikleri hasara uğrar. Yaprakları önce sararmaya, sonra toz üretmeye ve yer yer ufalanmaya başlar. Bunu kitabın sayfalarının kapaktan ayrılıp kitabın neredeyse kullanılmaz hale gelmesi takip eder. Ciltleme teknikleri kitapların yapısını korumak, ömürlerini uzatmak için uygulanır.

Ciltleme, kitapları daha dayanıklı hale getirmenin dışında estetik amaçlarla da kullanılır. Bu yüzden ciltçilik, tarih boyunca bir sanat sayılmış; iyi bir ciltten kitaba hem sağlamlık, hem de güzellik sağlaması beklenmiştir.

 

 

 


Kapak görsel: Arthur Hodge 1900'ların başında kendi icadı olan ciltleme makinesiyle.

 

 

Oluşturulma Tarihi : 24.08.2016
Bu yazıyı paylaş:
Çok Okunanlar
ŞİMDİKİ ZAMANIN İÇİNDE
ŞİMDİKİ ZAMANIN İÇİNDE
12.00 TL
8.40 TL
ASLANLARI UYANDIRMAK
ASLANLARI UYANDIRMAK
25.00 TL
17.50 TL
BOZUK PUSULA
BOZUK PUSULA
19.00 TL
13.30 TL
ADAM’IN DİRİLİŞİ
ADAM’IN DİRİLİŞİ
26.00 TL
18.20 TL
KOMPLİKASYONLAR
KOMPLİKASYONLAR
30.00 TL
21.00 TL
BİR VARMIŞ ÖTESİ YOKMUŞ
BİR VARMIŞ ÖTESİ YOKMUŞ
20.00 TL
14.00 TL
2050
2050
14.90 TL
10.43 TL
KALEM VE KÂĞIT
KALEM VE KÂĞIT
25.00 TL
17.50 TL
Benzer İçerikler