E-MAIL LİSTEMİZE ABONE OLUN
Kampanya ve indirimlerden önce siz haberdar olun
E-Mail Adresiniz
YAZDIM, BİTTİ AMA İSMİ YOK

Bir Kitabın İsmi Nasıl Seçilir?

Bir kitapla ilk temasımızdır ismi. Bir kitap fuarında tezgâhlar arasında gezerken ya da bir sahafın raflarını kurcalarken herhangi bir kitabın dikkatimizi çekmesi, bize varlığını hissettirmesi için birkaç saniyesi vardır. Bunu da elbette ki ismiyle veya kapağıyla yapmak zorundadır. Bu açıdan bir kitabın isminin, onun kimlik cüzdanı veya sureti olduğu söylenebilir.

Peki bir kitabın ismi nasıl seçilir? Yazarlar kitaplarına neye göre ad koyar? Bu konuda tabii ki en büyük faktör yazarların hisleri ve tercih haklarıdır. Fakat yazarların hislerini ve tercih haklarını etkileyen, şekillendiren, kararlarına tesir eden bazı etmenler olabilir.

 

I. Trend

Öncelikle Batı felsefesinde Zeitgeist, Doğu felsefesindeyse Dehr olarak adlandırılan Zaman’ın Ruhu kavramından bahsedersek., adından da anlaşılabileceği üzere Zaman’ın Ruhu, bir devrin inanışından alışkanlıklarına, düşünce yapısından tabularına kadar her şeyini ifade eden bir kavramdır. Zaman’ın Ruhu’nun kitap isimlerini yakaladığı yerse furyalar, bir başka deyişle trendlerdir.

Sadece aralarında birkaç on yıl bulunan kitap isimlerine bakmak bile yazarların kitaplarına isim seçerken trendlerden de etkilendiğine dair bir fikir verebilir. Örneğin Namık Kemal’e ait Vatan Yahut Silistre (1872), Halide Edip’e ait Vurun Kahpeye (1926) ve Mahir Ünsal Eriş’e ait Bangır Bangır Ferdi Çalıyor Evde (2012) yayımlandıkları dönemin trendlerini yansıtır.


kitap adı nasıl konur

II. Duygusal Etki

Hiç şüphesiz kitap adı tercihlerinde kitabın isminin vurucu, ilginç, dikkat çekici, merak uyandırıcı ya da sıcak ve samimi olması gibi faktörler de etkilidir. Buna en iyi örnekler ilginç bir şekilde çeviri dünyasından verilebilir. Ünlü çevirmen Adnan Benk, Salinger’ın dünyaca ünlü Çavdar Tarlasında Çocuklar isimli romanını Gönülçelen olarak çevirmiş, tecrübeli edebiyatçı Doğan Hızlan da bir gazeteye verdiği röportajda Gönülçelen isminin Çavdar Tarlasında Çocuklar ismine göre daha duygusal ve etkileyici olduğu kanaatinde olduğunu söylemiştir.

 

III. Özetleyici ve Açıklayıcı İsimler

Pek çok kitabın adı, anlatacağı konuyu özetlemesi, açıklaması ve aynı zamanda merak uyandırması için özellikle tercih edilir. Örneğin Tanpınar’ın Beş Şehir isimli kitabında gerçekten de beş şehri anlatacağı, Dickens’ın İki Şehrin Hikayesi romanında olayların iki şehir etrafında gelişeceği, Turgenyev’in Babalar ve Oğullar romanında iki nesli konu edeceği bellidir. Bu isimler hem ne okuyacağımıza dair ipuçları verir, hem de merak ve ilgi uyandırırlar.

 

IV. Zaman Odaklı İsimler

Bazı kitapların isimlerinin de olayların geçtiği zamana atfen verildiği görülmektedir. Jean Echenoz’un 1914 romanı gerçekten de 1914 yılında geçmektedir. Muriel Spark’ın Bayan Jean Brodie'nin Baharı romanında, başkarakter Jean Brodie’nin gençlik çağındanyani gençliğin baharından bahsedilmektedir.

 

V. Nesne Odaklı İsimler

Bazı kitap isimleriyse kitapta kritik önem taşıyan bir nesneden gelir. İhsan Oktay Anar’ın Puslu Kıtalar Atlası romanı ve Ömer Seyfettin’in Pembe İncili Kaftan hikâyesi konuyla ilgili olarak örnek gösterilebilir.

 

VI. Karakter Odaklı İsimler

Flaubert’in Madame Bovary ve Dickens’ın David Copperfield adlı romanlarından da anlaşılabileceği gibi bazı kitapların isimleri kitapta anlatılan karakterden gelmektedir.


kitap adı nasıl verilir

VII. Mekân Odaklı İsimler

Bazı kitapların isimleriyse kitaptaki olayların geçtiği yerlerden gelmektedir. Yine Dickens’ın Antikacı Dükkânı ve Tarjei Vesaas’ın Buz Sarayı gibi romanları örneklerinde görüldüğü gibi, olaylar gerçekten de bir antikacı dükkânında ve “Buz Sarayı” olarak bilinen bir yerde geçer.

 

Yayıncılar ve Yazarlardan Kitap İsimleri Hakkında

Şair Kalender Yıldız samimi ve sıcak isimlerin okuru çektiğini, teknik ve soğuk isimlerinse ittiğini dile getiriyor.

Yazar Güven Turan, bir kitabın kendi kendisinin adını koyduğuna inanıyor. Murat Belge de bazen yazdığı kitabın kendi kendisinin adını koyduğu düşüncesinde. “Bu işlerin kuralı olmaz,” diyen Belge, bir kitabı yazmaya başladığında bazen belli bir başlığın kendisini öne çıkardığını, bazense uygun bir başlık bulmakta çok zorlandığını belirtiyor.

 

Sonuç olarak bir kitabın ismi kendini tanıtması, okurla duygusal veya zihinsel bir bağlantı kurması gibi açılardan son derece önemli. Yazarlar kitaplarına isim seçerken zamanın zevkinden etkilenebildikleri gibi ismin vurucu ve etkileyici olmasına da dikkat ederler. Ayrıca bazen bir kitaba en uygun isim odaklandığı mekândan, karakterden, kurgusu için önemli bir nesneden ya da olayların geçtiği zamandan ilhamla bulunabileceği gibi özetleyici ve açıklayıcı isimler de yazarlar tarafından sıkça tercih edilmektedir.

 

 

 

 

 

 

Oluşturulma Tarihi : 21.09.2016
Bu yazıyı paylaş:
Çok Okunanlar
ŞİMDİKİ ZAMANIN İÇİNDE
ŞİMDİKİ ZAMANIN İÇİNDE
12.00 TL
7.20 TL
ASLANLARI UYANDIRMAK
ASLANLARI UYANDIRMAK
25.00 TL
15.00 TL
BOZUK PUSULA
BOZUK PUSULA
19.00 TL
11.40 TL
ADAM’IN DİRİLİŞİ
ADAM’IN DİRİLİŞİ
26.00 TL
15.60 TL
KOMPLİKASYONLAR
KOMPLİKASYONLAR
30.00 TL
18.00 TL
BİR VARMIŞ ÖTESİ YOKMUŞ
BİR VARMIŞ ÖTESİ YOKMUŞ
20.00 TL
12.00 TL
2050
2050
14.90 TL
8.94 TL
KALEM VE KÂĞIT
KALEM VE KÂĞIT
25.00 TL
15.00 TL
Benzer İçerikler